Hỏi hồ sơ dự án, trả lời kèm tờ và dòng: một câu hỏi phải bớt bao nhiêu phút mới đáng tiền?

Mỗi dự án một trợ lý chỉ làm việc trên bản vẽ và dự toán của dự án đó; mọi câu trả lời dẫn về đúng trang bản vẽ hay dòng dự toán. 9 câu hỏi đo trên hệ thống thật tốn 5.107–78.852 đồng mỗi câu. Bài tính điểm hoà vốn, và vì sao câu tra nhanh vẫn nên tự tra.

Một bộ bản vẽ 171 trang và một bộ dự toán 263 công tác. Câu hỏi kiểu «sơn tường ngoài trong dự toán đã trừ bao nhiêu cửa, và mặt đứng thực ra có bao nhiêu?» có câu trả lời nằm rải ở vài tờ mặt đứng, một bảng thống kê cửa và một dòng diễn giải. Tìm bằng tay là lật tập bản vẽ, đếm, dò dự toán, rồi ghi lại để người khác kiểm: nửa giờ là chuyện thường.

Đúng câu đó đã được hỏi trên một bộ hồ sơ thật. Trợ lý trả lời rằng dự toán trừ 20 cửa, còn mặt đứng có khoảng 23, kèm số trang của từng tờ và số dòng dự toán. Chi phí gọi AI cho câu đó: 11.130 đồng.

Bài này hỏi: khi mỗi dự án có một trợ lý chỉ làm việc trên hồ sơ của dự án đó, và mọi câu trả lời dẫn thẳng tới tờ bản vẽ hay dòng dự toán nó lấy số, thì một câu hỏi phải tiết kiệm bao nhiêu phút mới đáng tiền?

1. Thay đổi là gì

1. Một dự án, một trợ lý. Trợ lý chỉ có những công cụ làm việc trên hồ sơ của dự án đó: danh sách tệp, chữ trên từng trang, ảnh một trang hay một vùng phóng to, tìm chữ trong cả bộ, các công tác và dòng diễn giải của dự toán. Không có công cụ chạy lệnh, đọc tệp hay lên mạng. Mỗi lần gọi công cụ mang một khoá ký riêng cho đúng một dự án, nên chữ cài sẵn trong một bản vẽ cũng không với được sang dự án khác.
2. Mỗi câu trả lời dẫn về nguồn. «trang 78» trong câu trả lời là một liên kết mở đúng tờ đó; «dòng 286» cuộn bảng dự toán tới đúng dòng đó. Người đọc kiểm một con số bằng một cú bấm.
3. Kết quả ra tệp. Nhờ lập bảng thì nhận về tệp Excel, ô tổng là công thức chứ không phải số gõ sẵn; nhờ viết biên bản thì nhận về tệp Word.
4. Trả theo chi phí thật. Mỗi câu trừ đúng chi phí gọi mô hình của câu đó, sau khi trả lời xong, và một câu không bao giờ tiêu quá số dư còn lại.

2. Một câu hỏi tốn bao nhiêu

Trên hệ thống thật, 9 câu hỏi đầu tiên (29–30/10/2026) tốn từ 5.107 đến 78.852 đồng mỗi câu; câu ở giữa là 32.508 đồng. Câu chỉ đọc chữ thì rẻ; câu phải xem nhiều hình bản vẽ thì đắt hơn nhiều. Ở mức 100.000 đồng một giờ kỹ sư, câu ở giữa đáng 19,5 phút công. Đó là điểm hoà vốn: một câu hỏi tiết kiệm ít hơn chừng đó thì tự tra còn rẻ hơn.

3. Nguồn thứ nhất: giờ tự tìm câu trả lời

Câu trả lời sai không phải khoản phụ. Khi mở nguồn thấy sai, phút đọc câu trả lời là phút mất, và việc tìm phải làm lại từ đầu.

Cách đo. Trong hai tuần, mỗi khi phải lật hồ sơ để trả lời một câu, ghi lại câu đó và số phút. Đó là danh sách câu hỏi và số phút «hôm nay» của chính bạn.

Mức độ đáng tin: khá về phút, thấp về phần sai. Phần câu trả lời sai chưa được đo. Trong một lần thử nội bộ, khi AI đọc một bộ hồ sơ và tự viết nhận định, 4 trên 15 nhận định là sai. Đó chính là lý do mọi câu trả lời phải mang nguồn. Đặt phần sai 27% để xem kịch bản đó: tổng còn 0,23 triệu mỗi tháng.

4. Nguồn thứ hai: người soát lần lại nguồn

Một con số trong báo cáo thẩm tra hay bảng so sánh chỉ đáng tin khi người soát tìm lại được nó trên bản vẽ. Hôm nay đó là một lần lật tập nữa.

Mức độ đáng tin: khá. Phần lớn giá trị ở đây không phải giờ mà là niềm tin: một con số bấm được về trang của nó thì không cần ai tin lời ai.

5. Khoản phải trừ: chi phí AI

6. Cộng lại

Khoảng 0,57 triệu mỗi tháng, 6,8 triệu một năm: dương, nhưng mỏng. Chi phí AI ăn hơn hai phần ba số giờ bớt được. Kết luận thật của bảng tính không nằm ở tổng mà ở điểm hoà vốn: câu tra nhanh thì tự tra; câu phải lật nửa tập bản vẽ thì hỏi. Với 23 phút bớt được mỗi câu, 5 trong 9 câu đo thật có chi phí thấp hơn giá trị số phút đó.

Đếm một lần. 18,7 giờ đó là tiền hoặc là sức để nhận thêm hồ sơ. Không cộng cả hai.

7. ROI này đứng trên giả định nào

Câu trả lời sai phải lộ ra ở bước mở nguồn. Mô hình coi một câu sai là phút đọc bị mất, không phải một con số sai đi vào báo cáo. Điều đó chỉ đúng khi kỹ sư thực sự bấm mở nguồn trước khi dùng con số. Không bấm, thì phần sai trở thành một khoản khác hẳn, và bảng tính này không còn mô tả nó.

Chi phí một câu dao động 15 lần. Câu xem nhiều hình bản vẽ đắt hơn câu chỉ đọc chữ. Ô chi phí trong bảng tính nên là chi phí trung bình của loại câu bạn thực sự hỏi, đọc từ lịch sử trừ tiền của chính bạn, không phải số giữa của 9 câu đầu tiên.

Trợ lý chỉ biết những gì có trong hồ sơ đã tải lên. Một tờ thiếu trong bộ thì không có trang nào để dẫn về, và câu trả lời đúng là «không tìm thấy».

8. Đo ở chính công ty bạn

1. Lấy mốc. Hai tuần: ghi từng câu phải lật hồ sơ để trả lời, số phút, và con số nào chủ trì phải lần lại.
2. Hỏi cùng loại câu trong hai tuần sau. Ghi chi phí từng câu, và đánh dấu câu nào sai khi mở nguồn.
3. Chia câu hỏi thành hai nhóm theo điểm hoà vốn. Nhóm dưới điểm hoà vốn thì thôi hỏi; so nhóm trên với nhóm trên.

9. Điều đáng nhớ

Một câu trả lời không có nguồn chỉ là một ý kiến. Giá trị của trợ lý không nằm ở chỗ nó trả lời nhanh, mà ở chỗ mọi con số nó đưa ra đều bấm được về trang của nó, và người hỏi biết chính xác câu đó tốn bao nhiêu.

Cùng ý đó ở một bài khác: soát số học dự toán trong một lượt, nơi máy chỉ ra đúng dòng cần xem thay vì bắt người đọc cả bộ.

Chi phí của 9 câu hỏi đo trên hệ thống thật (29–30/10/2026), tính theo chi phí gọi mô hình. Ví dụ cửa ở đầu bài và tỉ lệ 4/15 nhận định sai lấy từ bộ hồ sơ thật, đã ẩn danh. Số câu hỏi, số phút, phần sai, lương và mọi giả định khác trong bảng tính là số minh hoạ. Hãy thay bằng số của chính bạn.